Poen de Wijs: 'Wat tijd is weet niemand', schilderijen en gedachten

Poen de Wijs vroeg ze af: “Wanneer is ‘de tijd’ begonnen? Is de tijd omkeerbaar? Beweegt de tijd zich in een rechte lijn of volgens een kringloop? Bestaat er zoiets als ‘tijdloos’? Intuïtief is het duidelijk wat de tijd is, iedereen leeft erin en ervaart dat de tijd verstrijkt. Al is het niet mogelijk te omschrijven wat het nu precies is, de tijd kan wel héél nauwkeurig gemeten worden.

‘Tijd en Ruimte’, kunst
van Poen de Wijs

Poen de Wijs (1948-2014) de kunstschilder van het Realisme werd tijdens zijn studie aan de kunstacademie (zie documentaire) al gefascineerd door vroege culturen. Hun mythische kunst en de complexiteit van hun godenstelsels verwonderde hem. Niet alleen de verwarrende verhalen maar vooral de verbinding van hun goden met de zon en maan. De sterren en planeten wekten zijn belangstelling. Waarom een oppergod van de zon, een godin van de maan en godheden met planetennamen? Poen de Wijs vond in de astrologie een sleutel. (Afbeelding hieronder: litho in gelimiteerde oplage.)

Poen de Wijs ‘De tijdzoekers’

Farao’s van Egypte: Poen de Wijs schilderde een hele serie


De oude culturen koppelden hun bestaan aan de cirkelgang van de verschillende hemellichamen. En dat was nog niet eens zo gek want de zon bepaalde tenslotte het dag- en nachtritme. De maan verdeelde het jaar in seizoenen en de planeten hadden cycli die men eveneens terug kon vinden in de natuur. De kringlopen van de ruimte werden gekoppeld aan de tijd en zo had de hemel dus de regie over het aardse leven. De Farao’s van Egypte, de heersers van Mesopotamië en de keizers van China waren niet alleen maar wereldlijke machthebbers. Zij waren ook degene die macht hadden over de tijd. Alleen zij en hun astrologen kenden de kalender. En daarmee konden zij gebeurtenissen voorspellen die hen tot afgezanten van de goden maakte. Het exacte meten van de tijd was begonnen met het bestuderen van de hemel. Tijd en ruimte bleken onlosmakelijk met elkaar verbonden. 

Poen de Wijs ‘Kijken naar de Hemellichamen’

Op zoek naar de tijd…


In zijn serie schilderijen “Tijd & Ruimte” laat de vooraanstaande 20ste eeuwse kunstschilder van het Realisme Poen de Wijs zien hoe mensen op zoek zijn (geweest) naar de tijd. Hoe mensen naar de hemel keken en het aardse bestaan aan de sterren en de goden relateerden. Hij verwerkte de vier seizoenen, heden-verleden-toekomst, de cirkel van het leven, en voegde speelse elementen als uurwerk, zonnewijzer en schaduwklok, slinger, sextant en astrolabium toe aan zijn fascinerende kunstschilderwerk. Met dieren en bloemen koppelt hij natuur aan cultuur. Hij citeert uit oude kunstwerken en verwijst, soms met een knipoog, naar klassieke goden (Atlas als jongetje die de wereldbol draagt of Kronos als bellenblazend meisje). Poen speelt daarmee het virtuoze spel dat zo bekend is van zijn artistieke werk. En of dat alles nog niet genoeg is: in deze serie verwerkt hij goud-, zilver- en koperverf. Het geeft zijn werk een bijna driedimensionale allure.

Poen de Wijs ‘De Hemelschijf’

Schilderen op handgemaakte papyrus

Met zijn studies zorgt Poen de Wijs voor nog en verrassing. In Luxor, Egypte, kocht hij het originele, handgemaakte papyrus. Veel onderzoek moest hij doen om uit te vinden hoe hij papyrus zuurvrij kon prepareren, gronderen, bewerken en conserveren. Met zijn verfijnde schildertechniek op de prachtige structuur van dit oeroude materiaal, geeft hij een extra verwijzing naar het oude Egypte waar ‘het zoeken naar de tijd’ begon.

Marion van Nieuwpoort: wie is zij?


Zo op de hemel gericht als het werk van Poen de Wijs is, zo aards zijn de schilderijen van zijn (tweede) vrouw, de kunstschilder van het figuratief expressionisme, Marion van Nieuwpoort (1950-2008). “Tijdloos” heet haar serie schilderijen en die titel symboliseert een maximale tegenstelling. Niet alleen in stijl van schilderen was zij de tegenpool van haar man, ook wat betreft onderwerpkeus en expressie lijkt het of Marion uit een ‘andere wereld’ komt. 

Schilderen vanuit het hart

Geen diepzinnige verhandelingen zijn nodig om haar werk te verklaren, slecht lyrische ontboezemingen over de schoonheid van wat zij ons toont.  Zij schilderde rechtstreeks vanuit het hart: warm, gepassioneerd en op grote formaten. Zij wisselt transparant geschilderde vlekken af met volle verf, stevig in de kleur, vaak aangebracht met een vibrerende penseelvoering, soms met krachtige paletmesstreken. 

Marion van Nieuwpoort ‘Duomo’

Marion van Nieuwpoort’s
‘Tijdloos oeuvre’

Marion’s onderwerpen waren de dans, het theater, de dieren, andere culturen en soms het naakt. Zie de collectie in Artselect. In “Tijdloos” combineert zij deze elementen. In een dynamische pose, hangend aan een trapeze, plaatst zij een gemaskerde circusartiest voor de Basiliuskathedraal op het Rode Plein in Moskou. Carnavaleske dansers zet zij voor de Marcusleeuw in Venetië. Zij voegt allerlei culturen uit verschillende tijden in alerlei plaatsen samen alsof deze nooit verschillend waren. Daarmee raakt zij aan de essentie van deze tijd: er zijn nauwelijks grenzen meer in onze moderne cultuur. Niet in tijd en niet in plaats. De huidige informatiestroom maakt andere beschavingen eenvoudig en snel toegankelijk. Reizen is snel, comfortabel en betaalbaar geworden en daarmee een onuitputtelijke bron van verrassingen. Een kunstschilder als Marion van Nieuwpoort maakte volop gebruik van deze mogelijkheden. Zij voegde tijden, plaatsen en gebeurtenissen samen alsof ‘het altijd al zo geweest is’. En dat maakt haar werk van alle tijden, of beter gezegd: ‘Tijdloos’. 

Interieur Kunstenaars

In de website ‘Interieur Kunstenaars’ ga ik dieper in op interieurinrichting waarbij de kunst van Poen de Wijs en Marion van Nieuwpoort de basis vormt voor wandbekleding, designmeubels en woonaccessoires zoals kamerschermen, vloer- en hanglampen.

Geschreven door de biograaf van Poen de Wijs, John Vijlbrief

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *